Elf tips hoe te communiceren met ouderen in de coronacrisis

Over de hele wereld staan communicatieprofessionals, beleidsmakers en crisisteams voor de uitdaging om ouderen te informeren over de coronacrisis. Hoe leg je de gedragsregels uit en bevorder je gedrag dat de besmettingscurve zou moeten afvlakken?

Wetenschappers ontwikkelden samen met experts op het gebied van ouderencommunicatie richtlijnen voor effectieve communicatie met ouderen. Elf tips die hieruit volgen.

Foto: AdobeStock

Zie ouderen voor vol aan

De meeste ouderen wonen thuis en zijn nog actief. Dus spreek ze aan op hun verantwoordelijkheidsgevoel. Laat de goede voorbeelden zien in de media. Dat is inspirerend en versterkt de positieve norm. Het feit dat ouderen voor vol worden aangezien is erg belangrijk. Vaak gaat de communicatie over ouderen die kwetsbaar, ziek en niet meer zelfstandig zijn, terwijl het grootste deel van de ouderen vitaal is en nog zelfstandig.

Breng gedragsregels kort en duidelijk en biedt die herhaaldelijk en eenduidig aan via verschillende kanalen

Breng een heldere, eenduidige boodschap in begrijpelijke taal. Hou het kort. En houd er rekening mee dat veel ouderen teksten van voor tot achter lezen. Ze hebben vaak moeite met het onderscheiden van hoofd- en bijzaken. Selecteer de belangrijkste informatie en communiceer die kort. Geef duidelijk aan waar ouderen die meer details willen die kunnen vinden, bijjvoorbeeld met een duidelijke button ‘lees verder’. Kies indien mogelijk voor visuals en audiovisuals als animaties en video’s.

Maak adviezen praktisch en concreet

Voor ouderen is het belangrijk dat zij de betekenis van adviezen begrijpen. Laat daarom zien wat adviezen betekenen voor het dagelijks leven. Geef voorbeelden van hoe het sociale netwerk in stand gehouden kan worden en visualiseer dat. Wat zijn de consequenties voor ouderen, hun kinderen en kleinkinderen? Communiceer ook waar ze terecht kunnen om te bespreken wat de maatregelen voor hen persoonlijk betekenen. Denk hierbij aan telefoonnummer van ouderenbonden ANBO en KBO-PCOB, Luisterlijn, Zilverlijn, Ouderen-Infolijn of Rode Kruis die speciaal hiervoor opgericht zijn.

Focus op de positieve boodschap, maar geef ook belangrijke ‘negatieve’ informatie

Vanwege ‘positivity bias’ van ouderen ligt de focus van de aandacht op positieve informatie. Maak daar gebruik van door positief gedrag te laten zien en ook wat wél mag. Highlight echter ook belangrijke ‘negatieve’ informatie, omdat ouderen anders alleen op positieve informatie focussen.

Erken emoties en onzekerheid

Bij het ouder worden verschuift de balans tussen ‘cognitie’ en ‘affect’. Ouderen steken minder cognitieve energie in kennis en meer in emoties. Geef emotionele support door empathie te tonen en emoties te erkennen, bijvoorbeeld door te erkennen dat het een lastige tijd is voor hen is. In het algemeen kunnen ouderen beter met onzekerheid omgaan dan jongeren. Wees daarom transparant over onzekerheid en erken de onzekerheid.

Spreek ouderen zo min mogelijk aan als ‘ouderen’

Veel ouderen identificeren zich niet met de doelgroep ‘ouderen’. Zij voelen zich niet oud en betrekken dus de boodschap voor ouderen niet op zichzelf. Geef gericht aan om wie het gaat. Bijvoorbeeld ‘mensen van 70 jaar en ouder’.

Gebruik entertainment en persoonlijke verhalen

Geregisseerde ervaringsverhalen in de eerste persoon werken goed. Hierin communiceert een rolmodelwaarmee ouderen zich kunnen identificeren de van tevoren vastgestelde kernboodschap. Het rolmodel vult die aan met eigen ervaringen waardoor het levendig en praktisch wordt. Bedenk hierbij dat ouderen zich meer identificeren met een ‘jongere’ oudere dan met een ‘oudere’ oudere.

Betrek de doelgroep en experts bij de ontwikkeling van een campagne

Laat positieve beelden zien met mooie voorbeelden van hoe het kan. Die zijn beschikbaar. Betrek bijvoorbeeld ouderenbonden erbij, maar bijvoorbeeld ook thuiszorgorganisaties, vereniging voor verpleeg/verzorgingstehuizen, verzorgenden en verpleegkundigen (V&VN), geriaters (NVKG) en/of huisartsen (LHV/NHG).

Help de zorgverleners

Voor kwetsbare ouderen zijn zorgverleners de belangrijkste bron van informatie. Zorg dat die goed geïnformeerd zijn en geef ook hen handvaten via de door hen gebruikte kanalen zoals vakbladen of beroepsverenigingen. Bijvoorbeeld hoe gesprekken over wensen ten aanzien van wel of geen ziekenhuisopname, wel of geen beademing tijdig besproken kunnen worden en opgenomen in het HIS (huisartsinformatiesysteem).

Help de kinderen van ouderen

Kinderen van (gezonde) oudere ouderen hebben grote invloed op hun ouders. Uit angst leggen ze hun ouders soms striktere regels op dan de overheid. Ze verbieden hen dingen die eigenlijk nog wel kunnen. Zoals een ommetje maken of naar de supermarkt gaan met inachtneming van de richtlijnen van het RIVM. Richt een deel van de communicatie specifiek op de kinderen van ouderen en geef ze de instrumenten om hun ouders als volwassenen te blijven zien en goede afspraken te maken met hen.

Gebruik de eigen kanalen en spreadable content

Televisie, radio (NPO 1,2 en 3 en regionaal), teletekst, kranten en Facebook zijn de krachtigste tools. Ook internet wordt veel gebruikt, maar gebruik de richtlijnen voor websites voor ouderen en communiceer niet alléén via internet. Brieven en leaflets via instellingen en overheid/gemeente worden goed gelezen.

Meer specifieke tips voor informatievoorziening aan ouderen.

Deze tips zijn opgesteld door Julia van Weert (Universiteit van Amsterdam), Liane de Haan (ANBO), Jesse Jansen (Universiteit van Maastricht), Minh Hao Nguyen (University of Zurich), Ruth Pel-Littel (Vilans), Daniëlle Timmermans (Vrije Universiteit Amsterdam) en Olga Damman (Amsterdam UMC, locatie VUmc).

Deze tips komen van www.zorgvisie.nl d.d. 6 april 2020..  

Skip to content